• Kalendarium wydarzeń
  • Licznik Odwiedzin

    Odwiedzin wszystkich 12461
    Odwiedzin dzisiaj: 23

O dworku

  • "Dworek Olszewskich"

    "Dworek Olszewskich"

Położony w centrum Bełchatowa zabytkowy budynek przez większość bełchatowian nazywany jest Dworkiem Olszewskich. Dworek ten usytuowany jest przy jednej z głównych ulic miasta i wraz z przylegającym doń parkiem stanowi miejsce o szczególnych walorach estetycznych. Zabytkowa materia, otoczenie urokliwego parku i rzeka Rakówka, mijająca dworek swym korytem od strony zachodniej. czynią to miejsce „magicznym”. Nic więc dziwnego, że w otoczeniu dworu wytchnienie znajdują zarówno mieszkańcy, którzy spragnieni są harmonii, kontaktu z przyrodą i pięknem, zakochani spędzający tu miłe chwile, jak i rodzice ze swoimi pociechami.
Historia Dworku Olszewskich rozpoczęła się w pierwszej połowie XVIII wieku i związana jest ze szlacheckim rodem Rychłowskich (legitymujących się herbem Nałęcz) — właścicieli Bełchatowa od pierwszego ćwierćwiecza XVIII wieku. Stanowiąca istotną część majątku Rychłowskich niewielka osada rozwijała się dzięki dogodnemu położeniu, krzyżującym się traktom z Piotrkowa do Wielunia i z Łasku do Kamieńska. Stanisław Rychłowski oraz jego brat Franciszek doprowadzili do rozkwitu Bełchatowa. Podjęli także starania w kierunku podniesienia Bełchatowa do rzędu miast. W roku 1737 Stanisław Rychłowski uzyskał przywilej urządzania targów i jarmarków, co było niekiedy równoznaczne z uzyskaniem praw miejskich, gdyż w owym czasie to głównie miasta były miejscem wymiany towarowej. Formalny przywilej miejski Franciszek Rychłowski uzyskał od króla Augusta III Sasa w 1743 roku.
Ród Rychłowskich reprezentował, nierozerwalnie związany z historią Polski, stan szlachecki, który tak doskonale znamy choćby z lektury eposu pt. „Pan Tadeusz” Adama Mickiewicza czy też z filmowej adaptacji tego skarbu literatury narodowej w reżyserii Andrzeja Wajdy.
Polska szlachta – wraz ze swymi niewątpliwymi zaletami (polska gościnność, tradycja ważenia piwa, kuchnia obfitująca m.in. w dania z dziczyzny i żywność z polskich pól, bogactwo zwyczajów i obyczajów, dbałość o przekazywane z pokolenia na pokolenie tego, co zwiemy patriotycznym duchem) oraz licznymi wadami narodowymi (niechęć do wszystkiego, co obce, pieniactwo i awanturnicza natura) – wywarła głęboki wpływ na obraz polskiego społeczeństwa doby nowożytnej. Ta warstwa społeczna na stałe wpisała się w polską historię i ojczysty krajobraz kulturowy, warunkując przy tym wzloty i upadki Rzeczypospolitej, o czym nigdy nie wolno nam zapomnieć.
W centrum swoich włości Rychłowscy wznieśli murowany kościół oraz klasztor. Postanowili również wybudować w tym miejscu reprezentacyjną siedzibę rodową. Według informacji podanej przez Władysława Kubika projektantem dworu mógł być architekt włoskiego pochodzenia Lodovico Cocci. Informacja ta, choć nie do końca potwierdzona, jest prawdopodobna. Mecenat polskiej szlachty umożliwiał realizację inwestycji, przy których pracowali twórcy obcego pochodzenia. W dawnej Rzeczypospolitej praktyka taka była powszechna, bowiem w czasach, gdy nie funkcjonowało zorganizowane szkolnictwo artystyczne, a polscy twórcy zbierali doświadczenia niemal wyłącznie od zagranicznych mistrzów, polska szlachta, wzorując się na działaniach podejmowanych przez króla i magnaterię, także zlecała prace architektom, rzeźbiarzom i malarzom przybywającym do naszego kraju chociażby z południa Europy. Możemy przypuszczać, że bełchatowska rezydencja Rychłowskich mogła powstać właśnie w podobnych okolicznościach. Miała być rodowym gniazdem, świadczyć jednocześnie o pozycji społecznej i zamożności właścicieli. Budowa dworu była na pewno istotnym wydarzeniem dla niewielkiego osiemnastowiecznego Bełchatowa, który wraz z działaniami podejmowanymi przez Rychłowskich wkraczał na drogę architektonicznego i społecznego rozwoju. Niestety, wobec braku odpowiednich dokumentów archiwalnych nie jesteśmy w stanie ustalić konkretnej daty rozpoczęcia budowy dworu i szczegółów realizacji tego przedsięwzięcia.
Budowa siedziby Rychłowskich nawiązywała do powszechnie przyjętych wówczas rozwiązań architektonicznych i najlepszych tradycji. Z architektury francuskiej, której skala i rozmach realizowanych projektów podziwiany był w całej ówczesnej Europie, zaczerpnięto specyficzne usytuowanie budynku zwane „entre cour et jardin” (fr. między dziedzińcem a ogrodem). Według tego założenia główny budynek zwany „corps de logis” miał posiadać najczęściej ryzalit akcentujący oś symetrii całego założenia z przylegającymi prostopadle do niego skrzydłami, między którymi powstawał reprezentacyjny dziedziniec zwany „cour d'honneur”. Po przeciwnej stronie, z tyłu budynku, miał znajdować się ogród dopełniający takie rozwiązanie architektoniczne.
Dwór w Bełchatowie zaczęto budować najprawdopodobniej w I połowie XVIII wieku. Bryłę budynku odsunięto w głąb od przylegających ulic, a frontową część skierowano ku wschodowi. W ten sposób zasadniczy korpus założony na planie prostokąta zorientowano zgodnie z osią wyznaczająca kierunki północ-południe. Budynek na kamiennych fundamentach, częściowo podpiwniczony, wzniesiono z cegły, a elewację potynkowano. Pierwotne parterowe założenie poszerzono w XIX wieku dwukrotnie. Schemat założenia uzyskał formę nieco zredukowaną, przypominającą polskie dwory z alkierzami usytuowanymi w narożach. W tym przypadku zrezygnowano z budowy rozległych skrzydeł korpusu na rzecz wysuniętych przed lico pierwotnego muru ryzalitów. Nad główną bryłą dworu dobudowano piętro, które zostało zamknięte mansardowym dachem, krytym wówczas gontem. Zewnętrzne ściany zostały zwieńczone gzymsem, a elewację ożywiono pilastrami. Główne wejście do dworu otrzymało formę portyku wspartego na czterech kolumnach, nad którymi usytuowano balkon. Taką formę architektoniczną dwór uzyskał po przebudowach dokonanych przez kolejnych właścicieli Bełchatowa – szlachecki ród Kaczkowskich herbu Świnka. Kaczkowscy rozpoczęli kolejny ważny etap rozwoju Bełchatowa, a to dzięki inwestycjom w przemysł włókienniczy. Jako przedstawiciele polskiej szlachty w należyty sposób zadbali o bełchatowski dwór, podejmując przy okazji inne przedsięwzięcia architektoniczne, jak chociażby budowa kościoła ewangelickiego. Otworzyli miasto dla ludności napływowej, np. tkaczy przybyłych do Bełchatowa z dzisiejszych terenów Austrii i Niemiec oraz ludności żydowskiej. W ten sposób Bełchatów z niewielkiej osady związanej ze szlacheckim dominium Rychłowskich ewoluował do wielonarodowościowego miasta, w którym rozwijał się przemysł. Podczas narodowych powstań – listopadowego i styczniowego – Kaczkowscy wykazali się patriotycznie, wspierając walczących o wolność Polaków.
Pod koniec XIX wieku dwór stał się własnością pochodzącego z Bawarii Henryka Hellwiga – przedsiębiorcy, właściciela browaru w Tuszynie. W posiadaniu rodziny Hellwigów dwór pozostawał do 1949 roku. Wówczas kupili go bełchatowski lekarz Wacław Olszewski wraz z małżonką. To właśnie od nazwiska ostatnich właścicieli współcześni mieszkańcy Bełchatowa zwykli ten późnobarokowy zabytek nazywać Dworkiem Olszewskich. W latach osiemdziesiątych XX wieku rodzina Olszewskich odsprzedała dwór Skarbowi Państwa, a władze Bełchatowa podjęły działania mające na celu ratowanie nadwyrężonej zębem czasu zabytkowej materii dworu. Po wstępnych przygotowaniach rozpoczęto remont dworu prowadzony pod nadzorem Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków – Zygmunta Błaszczyka. Prace remontowe zakończono w 1998 roku, a w odnowionym dworze zorganizowano siedzibę Muzeum Regionalnego w Bełchatowie.

MUZEUM REGIONALNE W BEŁCHATOWIE © 2017
Powered by Quick.Cms | Webmaster by Strony o Sztuce